[89505] in tlhIngan-Hol
nuq bop bom: 'ay' wa'maH Hut
daemon@ATHENA.MIT.EDU (Robyn Stewart)
Thu Sep 8 10:17:59 2011
Date: Thu, 08 Sep 2011 07:07:29 -0700
To: tlhIngan-Hol@kli.org
From: Robyn Stewart <robyn@flyingstart.ca>
Errors-to: tlhingan-hol-bounce@kli.org
Reply-to: tlhingan-hol@kli.org
Continues 'ay''a' cha' of the rInlaHbe'bogh lut. Comments,
irritants, suggestions and complaints to Qov.
BTW one of my favourite comments so far has been "Why do you keep
saying <DIch vIghajbe'>?" I do want to know what perfectly correct
expressions or forms or words I overuse. I probably start too many
sentences with conjunctions. I do that in English. If you look at
masses of tlhIngan Hol and think, "oh, her again, I don't wanna read
this" what is it in my style that might make you think that?
I'm doing this to improve my ability, and am hoping to reward you for
helping with some entertainment, so I'll respond to requests for more
violence, sex, navigation or agricultural research, too.
19
vemDI' Mahoun yav lamDaq QottaH. yIvbeH tuQtaHbe' 'ej qabDajDaq vay'
baghlu'. Sumqu' tlhIngan. joy'wI' mughwI' leghlaH. jach 'e' nID 'ach
nuj bot vay'. nujDajDaq vay' 'uch tlhIngan. vem'egh 'e' nID 'ach
Qongbe'mo' vemlaHbe'. noghchoH.
"yIlImQo'," jatlh tlhIngan. "yInSIp 'oH. yInSIp qanob." nuj tlhabmoH
tlhIngan. "bIvulchoHpu'. yuQvamDaq puS yInSIp. chaq SoHvaD yapbe'.
QIt yItlhuH. yInSIp DaneHqa''a'?" ghu' yajchoHtaHvIS Mahoun tuHchoH.
chaq joy'wI' tIgh laj tlhInganvam 'ach QaH poQDI' vay', QaH nob.
yInSIp tlhapqa'. chIch QIt tlhuHchoH Mahoun 'ej pIvchoH. ba'qa'. yInSIp nobHa'.
"qatlho'," jatlh Mahoun. "jItlhIj."
"qaghIjmo' jItlhIj jIH,"[2] jatlh tlhIngan. "Sar tIghmey. 'IHmo'
tlhIngan Hol QIchlIj pe'vIl jIjatlh. jInmolvamvaD jImob. qaStaHvIS
jar law' tlhIngan Hol jatlhbogh nuv vIghombe'. Hol laHlIjmo'
bIHemlaH." laHHeyvetlhmo' tuH Mahoun.
"nov Hol HaDmeH tamey Da'Ijpu', qar'a'?" tlhob Mahoun.
"HIja'. naDev tlhIngan Hol lujatlhbe' HochHom Sungpu'. jIpawpa'
Holchaj vIHaDqu'. Satlh 'Itlh chavchugh tIr law' lInglaH, wo'vaD
potlh jInmolvam. Hol tamey law vI'Ij. nachwIjDaq taHtaH bIH."
"nachlIjDaq ... nuq jatlh ghoghmeyvetlh?"
yev 'eSSIm, "nuq 'oH ponglIj'e' ... puq 'ar Daghaj ... tIrvam qaq
law' tIrvetlh qaq puS ... yotlhwIjDaq naH SoptaH ghewmey ... Dap."
jatlhqa' Mahoun. "tlhIngan Hol vIghojtaHvIS, jatlhtaH je ghoghmey,
'ach tamey bIHbe'. jatlh nuvna'. jatlh bechtaHbogh nuv.
<<bIjatlhbe'chugh vaj bIHegh. HIHoHQo'. vISovbe', pagh vISov. Hoch
De' vISovbogh Saja'pu'. Qo'! Qo'! qaqoy'!>> ghIq <<jIHegh 'e'
yIchaw'.>> vIQoytaH. jatlh joy'wI'. mugh De'wI'. jang qama'. mugh
De'wI'. mujonpu'DI' tlhInganpu' vIjoy'lu'be' 'ach yaSpu'wI' joy'chu'.
loDpu' vIvuvbogh joy' tlhInganpu'. QI' pegh Sovbe' chaH je 'ach QIt
HeghtaHvIS tlhIngan Hol mughojmoH bepchaj."
jatlh 'e' mev Mahoun. 'oy'Daj yajchoHchugh be', chaq joy'wI'mo'
Hembe'choH. yev 'eSSIm. mu'mey qeltaHvIS.
"lI'law' ghojmoHmeH mIwvetlh," jatlh 'eSSIm. "chIch ta' 'e' DaHar'a'?"
"choyajlaHbe''a' jay'?" jatlh Mahoun. chaq pupbe' Mahoun mu'mey 'ach
bechchu'pu'mo' latlhpu' Hol ghojpu' 'e' yajnIS. QamchoH 'ej tlhIngan
HIvchoH. taj lel. jop 'ej qabDaq Qeq. SIbI' taj bot tlhIngan 'a
'ughmo' Mahoun 'ej vIHmo'[1] pum cha' porgh. tlhInganDaq QotchoH
Mahoun. DuQlaHbe'meH taj 'uchbogh DeS'e' 'uchtaH tlhIngan. 'a 'eSSIm
voqmeH latlh ghop lo' Mahoun. HoH 'e' Hechbe' 'ach SaHbe'law'mo'
QeHqu'choH. HughDaq 'uyqu'taHvIS Mahoun, 'eSSIm qab legh. tlhuHmeH
nogh 'a QeHbe'law' tlhIngan. Sey. Qay'chu' Mahoun. tlhIngan pup 'e'
nID 'ej chopchoH.
----
[1] I suppose if a linguist invents a language you're always going to
get "hard palate" before "momentum."
[2] Kinda unKlingon, but she works with aliens all the time. She
learned about reciprocal apologies.
SKI: Essim revives Mahoun, but her apparent inability to understand
the effects of witnessing Mahoun's officers' torture drives Mahoun
into a frenzy.